Sau nhiều ngày nợ nần thì cuối cùng, hôm nay, mình cũng có thể ngồi xuống viết cảm nhận về “Xương Giang oán” trong Trăm năm một bước hải hà. Đây là một bước dấn thân sâu hơn nữa về quá khứ, tới thời thuộc Minh dày nặng những áp bức và khổ đau.
Mình đã cân nhắc khá nhiều về việc mình muốn tiếp cận câu chuyện như thế nào, bởi mình cũng hy vọng có thể mang thêm một góc nhìn nào đó có phần khác biệt. Vậy nên bài viết này sẽ hơi khác với các bài cảm nhận trước đây về cuốn sách này. Thay vì nói là cảm nhận, gọi đây là bàn luận thì đúng hơn.
Có lẽ một trong những điều dễ nhận thấy nhất về tác phẩm này là những kìm kẹp, khổ đau mà người phụ nữ thời kỳ phong kiến phải chịu đựng. Và trong một thời kỳ dân tộc bị áp bức bởi những kẻ xâm lược vô nhân tính, những cái cùm vô hình đó còn nhân lên và cộng hưởng thêm hàng trăm lần. Nhưng ta hãy nhìn sâu xa hơn một chút, vượt qua cái gọi là tam cương ngũ thường hay “Tam giáo đồng nguyên” – những lề thói, thuyết giáo cụ thể đã trói buộc người phụ nữ. Bởi không chỉ có phụ nữ bị ràng buộc, đàn ông cũng bị đè nén dưới những luật lệ riêng. Như như Vũ nương cũng đã nói, “Thật ra đâu phải mỗi nữ tử chịu cảnh giày vò”, “chẳng phải Lý sinh cũng bị mấy vị sĩ phu thời nay lên án là ‘làm đứt mất dòng dõi tổ tiên’ đó sao?”. Có một sự thật là thời đại nào, ở trong giai đoạn lịch sử nào thì xã hội cũng luôn có những phiên bản “tam cương ngũ thường” của riêng nó. Đó chính là những luân lý, những ràng buộc mà xã hội đề ra và kỳ vọng ở mỗi con người. Và đó không chỉ là những vấn đề về giới, mà còn là tầng lớp xuất thân, là “sĩ, nông, công, thương”, là những “luật lệ” mà kẻ nắm quyền cai trị đưa ra để đưa xã hội vào nền nếp.
Một điểm thứ hai gia trọng cho những khổ đau đặt lên Hồ Thị Nghi – con yêu quái Xương Giang – và tất cả những người phụ nữ cùng thời kỳ ấy, đó chính là khổ đau của mất nước, của một dân tộc bị áp bức. Trong một xã hội vốn dĩ đã có tới “tam giáo” trói buộc con người bởi những luật lệ khác nhau, thì việc có thêm một dân tộc khác xâm lấn trong mọi ngõ ngách của xã hội với những mưu cầu lợi lộc chẳng màng hậu quả để lại, kiếp người trong thời kỳ ấy còn chẳng bằng con ong cái kiến. Oán than thấu tận trời xanh, hẳn cũng là điều phải thế.
Những gì được coi là hủ lậu trong quá khứ đã được nhìn nhận và giải quyết trong xã hội ngày nay. Còn những ràng buộc, luật lệ của ngày hôm nay, có lẽ sẽ phải đợi loài người của tương lai bình phẩm trong vài trăm năm nữa. Con người là giống loài của đấu tranh. Ta nhận ra những gì đang làm hại bản thân, làm hại xã hội, và ta đấu tranh để thay đổi điều đó. Đó cũng là cách mà những tác phẩm phản ánh xã hội, nhưng lần quay đầu “nhìn lại” hiện lên trong văn học.
Xương Giang oán kết thúc bằng cái nhìn đầy hy vọng về tương lai, về những điều tốt đẹp hơn, khi mà “những định kiến xưa cũ của đời người rồi có lẽ cũng dần dần phai nhạt.” Vậy những gì ta có thể làm là nhìn nhận quá khứ, hiểu và chấp nhận rằng xã hội đã từng như thế, đồng thời cũng góp phần nhỏ để hướng tương lai vào một con đường rộng hơn, tự do và nhiều hạnh phúc hơn. Bởi đó chính là điều mà chúng ta làm rất tốt.
Tác giả Vạc của Xương Giang oán đã viết một bài review dài về toàn bộ cuốn sách, trong đó có một phần chia sẻ về tác phẩm này. Bạn có thể tìm đọc bài viết tại đây nhé: https://truyennhaong.vn/…/doc-tram-nam-mot-buoc-hai-ha…
— –
Truyện ngắn Xương Giang oán (sách Trăm năm một bước hải hà)- https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH
Published by