Lễ lạt cung đình phong kiến: tấn phong, thánh thọ, bảo thần, tết chính đán, tiến xuân, thường triều…
Lễ chúc thọ tổ chức lúc nhà vua bước vào tuổi 40, 50, 60… hoặc đầu năm mới. Thời Nguyễn bắt đầu tục khen thưởng các “thọ dân”.
Thời Lê Đại Hành năm 985, kỷ niệm sinh nhật nhà vua được xem là nghi lễ thánh thọ. Vua cho người làm thuyền thả xuống sông, làm núi giả trên thuyền bằng trúc gọi là “Nam Sơn” rồi mở cuộc đua.
Thời Lý, Trần, triều đình tổ chức yến tiệc, bày trò vui cho quan dân. Đời Lê Thái Tổ, sinh nhật vua là ngày vạn thọ thánh tiết, chế định nghi thức chúc mừng: vua đến Thái miếu lạy 4 lạy rồi về cung, sau đó là lễ dâng biểu chúc mừng ở điện Triều An. Thời Lê-Trịnh có thêm lễ diên thọ cho chúa Trịnh.
Tiều Nguyễn, lễ thánh thọ được chú trọng trong các triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức.
Lễ vạn thọ tứ tuần của vua Minh Mạng:
- Lễ khánh tiết bắt đầu từ 10 ngày trước lễ đại khánh. Đại thần mặc triều phục vào hầu từng ngày lẻ.
- Hoàng tử mặc triều phục lần lượt đến điện Cần Chánh để thỉnh an và hầu cơm vua cha
- Đại bác chúc mừng: lễ thọ 40 tuổi bắn 45 phát, lễ thọ 50 tuổi bắn 54 phát, lễ thọ 60 tuổi bắn 63 phát.
- Ngày chính lễ khánh thọ: nhà vua ngự tại điện Thái Hoà để nhận lễ mừng và xem múa hát, dự yến tại điện Cần Chánh cùng hoàng tử và văn võ đại thần (tâm phẩm trở lên). Quan văn võ từ tứ phẩm trở xuống cùng quan nội các được ban yến ngày hôm sau.
Hoàng thái hậu, hoàng thái phi thời Nguyễn đến 40, 50, 60 tuổi cũng tổ chức lễ khánh thọ ở cung Từ Thọ.
Vua Minh Mạng thưởng cấp tiền, lụa cho quan chức lớn nhỏ từ 80 tuổi trở lên.
Đàn ông trong dân chúng thọ 100 tuổi được thưởng bạc và cấp biển có hai chữ “Thọ dân” trước nhà, quan phủ phải thường xuyên đến hỏi thăm, cấp rượu thịt ngày tết.
Vua Thiệu Trị định lệ ban sâm, quế, bạc, lụa… cho cha mẹ các quan tam phẩm trở lên khi cha mẹ họ đến 70 tuổi.
Published by