Tác giả: andreango

Review truyện ngắn Rối bóng

Hôm nay mình mới lại chạm vào Trăm Năm Một Bước Hải Hà để đọc nốt Rối bóng – truyện ngắn của tác giả Tân Thời.

Mình nhớ là khi Hải Hà mới ra mắt thì có rất nhiều bạn đã review truyện ngắn này và có khá nhiều ý kiến trầm trồ về plot twist mà tác giả cài cắm. Khi mà mình đến rất là muộn so với cuộc chơi thì hẳn là phải nghĩ ra một cái gì đó lạ lạ một chút, nếu không thì đôi khi lại chỉ nhắc lại những điều các reviewer đã nhắc đến, nhàm chán lắm. Vậy hôm nay xin được mạn phép bê công việc chính của mình vào bài cảm nhận – Rối bóng dưới góc nhìn của một Product Manager.

Góc nhìn của bài viết hoàn toàn đến từ khía cạnh kinh doanh, công việc nên nó không có sự lãng mạn và nghệ thuật. Mình đang phân tích với con mắt rất trần tục và hơi “con buôn” – những chi tiết mà tác giả thể hiện được dời sang một “vũ trụ” khác để xây dựng góc nhìn này. Vậy nên có thể bài phân tích này sẽ gây khó chịu cho một số bạn tìm kiếm một bài review đậm chất nghệ thuật nhé.

OK vào bài nào.

Trong nửa đầu câu chuyện khi mà Tấm và mẹ Đồng xuất hiện qua cảnh mời khách, dệt vải, têm trầu và sau đó là sự chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng cho cuộc gặp đầu tiên với đức Kim thượng, có một ý nghĩ cứ lảng vảng trong đầu mình – hẳn là Tân Thời nên đi làm marketing. Mình cũng không rõ tác giả làm nghề gì, nhưng đường đi nước bước của mẹ Đồng, theo con mắt của mình, là một kế hoạch marketing hoàn hảo.

Từ việc mời khách tới chơi nhà, tạo ra danh tiếng được đồn khắp gần xa về một cô Tấm vừa đẹp người, đẹp nết, lại đa tài: biết têm trầu, biết dệt vải, mà lại còn được học hành. Mình cá là đi trên đường, túm một người lại hỏi, có khi sẽ có kha khá người nói “à! tôi có nghe về cô ấy”. Rồi những người thân cận xung quanh Kim thượng cũng biết về cô Tấm, về một tài nữ mà hẳn là sẽ rất xứng đôi với đức Vua. Vậy là chiến lược bước xây dựng nhận diện thương hiệu đã thành công.

Thế rồi một ngày kia, khi đức Kim thượng thật sự đi qua chốn này mà gặp cô thôn nữ hái dâu đẹp như tiên nữ, lại có cốt cách thanh cao, ngượng ngùng mà lại ngưỡng mộ từ xa – đức lang quân nào mà không mê luyến?!

Khi đọc đến đoạn này, mình không khỏi nghĩ: đây chẳng phải là moment of truth cực kỳ sâu sắc và xúc động mà các chiến lược marketing vẫn thường hướng tới à?! Thông tin về một sản phẩm nào đó đã vang vọng xa gần, nhưng không đủ để khách hàng chú ý tới. Nhưng vào khoảnh khắc sản phẩm đó xuất hiện trước mặt lần đầu tiên, những phong thanh trước kia lập tức được tập trung lại cùng với cả một trải nghiệm mà khách hàng chưa bao giờ từng thấy, và thế là họ nói: tôi muốn!

Tấm được đưa vào cung, trở thành phu nhân quyền quý đúng như cách mà nàng đã được định vị. Và rồi nàng gặp Hoàng hậu. Và đột nhiên, câu chuyện mở ra theo cách mà có lẽ không độc giả nào ngờ tới. Thì ra Hoàng hậu cũng đã từng được mẹ Đồng rèn giũa.

Ồ! Đến chỗ này thì mình không thể không thốt lên một tiếng. Mẹ Đồng từng có một sản phẩm hoàn hảo – bản thân bà – vừa có dung mạo lại có tài hoa, là phối ngẫu trời ban cho đức Vua. Nhưng chẳng may, vì một tai nạn mà bà bị huỷ dung nhan, và sản phẩm hoàn hảo đã không còn hoàn hảo nữa. Mẹ Đồng có một nỗi ám ảnh – tạo ra một người phụ nữ hoàn hảo. Vậy là bà tìm kiếm những cô gái có tiềm năng để bồi dưỡng họ từ dung nhan, chải chuốt cho tới tài năng và cả thiện tâm.

Nhưng có một điều mà có lẽ mẹ Đồng không hiểu được, một điều mà chúng ta vẫn thường nhắc tới: làm gì cũng phải có thiên thời – địa lợi – nhân hoà. Bản thân bà là một người may mắn khi có dung mạo, được sinh ra trong gia đình quyền quý để được học hành, có được tài năng xuất chúng. Nhưng chính bà rồi cũng vì con tạo xoay vần mà đánh mất đi dung mạo đó thôi?! Khi bà tìm thấy Hoàng hậu, và cả Tấm sau này, họ luôn thiếu một thứ gì đó – một vách ngăn họ chạm tới sự hoàn hảo mà bà từng có, dù cho bà có bỏ nhiều công bồi dưỡng.

Mẹ Đồng giống như một nhà khởi nghiệp đã từng may mắn làm ra được sản phẩm đầu tiên thành công một cách hoàn hảo, nhưng nó lại lụi tàn quá nhanh. Rồi sau đó, bà miệt mại tạo ra những bản sao khác nhưng bởi giờ đây vận may đã không còn, mọi bản sao đều không hoàn chỉnh. Trong thực tế, có khá nhiều trường hợp khởi nghiệp như vậy. Đôi khi, ai đó thành công bởi họ có một ý tưởng tốt, có một đội ngũ giỏi, và cả sự may mắn bởi thị trường ở ngay thời điểm họ xuất hiện đang tạo ra những điều kiện phù hợp để họ thành công. Nhưng cùng là ý tưởng đó, đội ngũ đó, ở một thời điểm khác, do đã đánh mất thời điểm vàng, lại không thể thành công được nữa cho dù đội ngũ lần này còn nhiều kinh nghiệm hơn.

Ấy là để nói, thành công nào cũng cần được trân trọng và gìn giữ, bởi chẳng biết lần sau ta có chạm tới thành công tương đương nữa hay không.

Chà! Đọc đến đây thì có thể sẽ có bạn cảm thấy vì sao những con người, những người phụ nữ tài mạo song toàn qua lời lẽ của mình lại biến thành những sản phẩm vô tri vô giác, vì sao lại coi thường họ như vậy. Thì mình xin khẳng định là mình không coi thường họ nhé. Đây đơn giản là một phép liên tưởng lớn mà mình có được khi đọc câu chuyện mà thôi.

Và mặc dù dường như mình đã tiết lộ rất nhiều nội dung của Rối bóng thì cũng cần nói thêm, đây không phải là toàn bộ câu chuyện. Còn khá nhiều điểm hay ho mà tác giả giấu trong những câu chữ nhưng mình sẽ không liệt kê hết, vì như thế thì đâu còn gì để tò mò nữa đâu?!

—

Truyện ngắn Rối bóng (sách Trăm năm một bước hải hà)- https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH

Review truyện ngắn Tiên

Hôm nay ta đến với tác phẩm tiếp theo của Trăm năm một bước hải hà – “Tiên” của tác giả Kagome027.

Tiên là một truyện ngắn vui tươi và phần nào dễ đọc hơn những truyện khác cùng tuyển tập bởi đề tài và cách triển khai nhẹ nhàng và lạc quan hơn. Nhưng không vì thế mà tính sâu sắc của câu chuyện bị thua kém các tác phẩm khác một chút nào.

Ta theo chân cậu Điền – một kẻ ăn chơi trác táng, phá làng phá nước, phá cuộc đời của người dân như cha mẹ hắn, như tầng lớp hắn vẫn làm trong cả trăm năm. Ai cũng biết người dân căm thù, oán thán chúng vô cùng nhưng nỗi sợ bị đàn áp, mong muốn được sống yên ổn khiến người ta cứ nghĩ chẳng ai dám đụng tới tầng lớp cai trị. Ấy thế nhưng trên đời luôn có những kẻ ra tay vì chính nghĩa, dù đó có là một ông đồ, một vị quan thanh liêm hay thậm chí là một thằng ở trong nhà. Mà đôi khi, còn có cả những đấng hiển linh siêu nhiên cũng tham gia trừng trị kẻ ác nữa ấy chứ.

Đã lâu rồi mình mới gặp một tác giả viết truyện cổ tích dân gian có thể tạo ra không khí truyện quen thuộc như vậy. Khi đọc có cảm giác như lúc còn nhỏ đang say sưa với mấy cuốn truyện cổ tích bố mua về. Nhưng cùng với sự quen thuộc của xưa cũ thì Tiên cũng mang lại một làn gió mới với những bất ngờ (cô gái áo nâu rốt cuộc là ai?) và cái kết mở hướng về tương lai. Đó chính là sự pha trộn hài hòa giữa dân gian và đương đại rất khó kiếm.

Có một điểm mình thật sự rất muốn dành lời khen cho tác giả Kagome027 là khả năng xây dựng bối cảnh và biến hóa giọng văn cực kỳ linh hoạt, cùng với đó là sự tinh tế trong truyền tải những vấn đề đạo đức, giáo dục mà không hề giáo điều. Hai điểm này còn được highlight mạnh mẽ hơn nhiều nếu bạn đọc một tác phẩm mang hơi hướm cổ tích khác cùng tác giả là “Lá đỏ”, cũng là một tác phẩm độc quyền tại TNO. Lá đỏ là câu chuyện có bối cảnh văn hóa phương Tây, trong khi Tiên là câu chuyện lấy gốc văn hóa Việt. Cả hai tác phẩm đều có tính giáo dục cao với những câu chuyện tươi sáng, trong trẻo nhưng cũng mang trong chúng vấn đề sâu sắc của con người của xã hội. Mình cá là nếu không nói trước hoặc chú ý thì có lẽ phần lớn độc giả sẽ không nhận ra hai tác phẩm là của cùng một tác giả đâu. Phải nói là văn phong của bạn ấy cực kỳ linh hoạt luôn ấy.

Nếu bạn đang tìm kiếm một câu chuyện tươi sáng mà sau đó vẫn có điều để nghiền ngẫm, suy nghĩ hãy thử đọc Tiên đi nhé.

—

Truyện ngắn Tiên (sách Trăm năm một bước hải hà)- https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH

Review truyện ngắn Xương Giang oán

Sau nhiều ngày nợ nần thì cuối cùng, hôm nay, mình cũng có thể ngồi xuống viết cảm nhận về “Xương Giang oán” trong Trăm năm một bước hải hà. Đây là một bước dấn thân sâu hơn nữa về quá khứ, tới thời thuộc Minh dày nặng những áp bức và khổ đau.

Mình đã cân nhắc khá nhiều về việc mình muốn tiếp cận câu chuyện như thế nào, bởi mình cũng hy vọng có thể mang thêm một góc nhìn nào đó có phần khác biệt. Vậy nên bài viết này sẽ hơi khác với các bài cảm nhận trước đây về cuốn sách này. Thay vì nói là cảm nhận, gọi đây là bàn luận thì đúng hơn.

Có lẽ một trong những điều dễ nhận thấy nhất về tác phẩm này là những kìm kẹp, khổ đau mà người phụ nữ thời kỳ phong kiến phải chịu đựng. Và trong một thời kỳ dân tộc bị áp bức bởi những kẻ xâm lược vô nhân tính, những cái cùm vô hình đó còn nhân lên và cộng hưởng thêm hàng trăm lần. Nhưng ta hãy nhìn sâu xa hơn một chút, vượt qua cái gọi là tam cương ngũ thường hay “Tam giáo đồng nguyên” – những lề thói, thuyết giáo cụ thể đã trói buộc người phụ nữ. Bởi không chỉ có phụ nữ bị ràng buộc, đàn ông cũng bị đè nén dưới những luật lệ riêng. Như như Vũ nương cũng đã nói, “Thật ra đâu phải mỗi nữ tử chịu cảnh giày vò”, “chẳng phải Lý sinh cũng bị mấy vị sĩ phu thời nay lên án là ‘làm đứt mất dòng dõi tổ tiên’ đó sao?”. Có một sự thật là thời đại nào, ở trong giai đoạn lịch sử nào thì xã hội cũng luôn có những phiên bản “tam cương ngũ thường” của riêng nó. Đó chính là những luân lý, những ràng buộc mà xã hội đề ra và kỳ vọng ở mỗi con người. Và đó không chỉ là những vấn đề về giới, mà còn là tầng lớp xuất thân, là “sĩ, nông, công, thương”, là những “luật lệ” mà kẻ nắm quyền cai trị đưa ra để đưa xã hội vào nền nếp.

Một điểm thứ hai gia trọng cho những khổ đau đặt lên Hồ Thị Nghi – con yêu quái Xương Giang – và tất cả những người phụ nữ cùng thời kỳ ấy, đó chính là khổ đau của mất nước, của một dân tộc bị áp bức. Trong một xã hội vốn dĩ đã có tới “tam giáo” trói buộc con người bởi những luật lệ khác nhau, thì việc có thêm một dân tộc khác xâm lấn trong mọi ngõ ngách của xã hội với những mưu cầu lợi lộc chẳng màng hậu quả để lại, kiếp người trong thời kỳ ấy còn chẳng bằng con ong cái kiến. Oán than thấu tận trời xanh, hẳn cũng là điều phải thế.

Những gì được coi là hủ lậu trong quá khứ đã được nhìn nhận và giải quyết trong xã hội ngày nay. Còn những ràng buộc, luật lệ của ngày hôm nay, có lẽ sẽ phải đợi loài người của tương lai bình phẩm trong vài trăm năm nữa. Con người là giống loài của đấu tranh. Ta nhận ra những gì đang làm hại bản thân, làm hại xã hội, và ta đấu tranh để thay đổi điều đó. Đó cũng là cách mà những tác phẩm phản ánh xã hội, nhưng lần quay đầu “nhìn lại” hiện lên trong văn học.

Xương Giang oán kết thúc bằng cái nhìn đầy hy vọng về tương lai, về những điều tốt đẹp hơn, khi mà “những định kiến xưa cũ của đời người rồi có lẽ cũng dần dần phai nhạt.” Vậy những gì ta có thể làm là nhìn nhận quá khứ, hiểu và chấp nhận rằng xã hội đã từng như thế, đồng thời cũng góp phần nhỏ để hướng tương lai vào một con đường rộng hơn, tự do và nhiều hạnh phúc hơn. Bởi đó chính là điều mà chúng ta làm rất tốt.

Tác giả Vạc của Xương Giang oán đã viết một bài review dài về toàn bộ cuốn sách, trong đó có một phần chia sẻ về tác phẩm này. Bạn có thể tìm đọc bài viết tại đây nhé: https://truyennhaong.vn/…/doc-tram-nam-mot-buoc-hai-ha…

— –

Truyện ngắn Xương Giang oán (sách Trăm năm một bước hải hà)- https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH

Review truyện ngắn Thuở ấy phong sương bạc mái đầu

Truyện ngắn có cần có nhiều lớp nghĩa không? Theo mình thì chẳng nhất thiết. Nhưng viết một truyện ngắn đơn giản, không ẩn giấu những điều bí ẩn ở phía sau mà vẫn cuốn hút người đọc theo dõi cho tới cuối thì khó lắm ấy.

Vì sao ấy à? Vì khi độc giả cảm thấy đã hiểu từng câu chữ rồi mà họ vẫn theo đuổi câu chuyện cho tới tận cùng thì thứ dẫn dắt họ thuần túy là cảm xúc. Nếu tác giả và độc giả đi cùng nhau trong một hành trình thì trong chuyến đi này, phong cảnh cần hữu tình lắm, đẹp lắm; người dẫn truyện là tác giả cần nắm bắt được tình tự của người đọc, đừng để họ sốt ruột tìm cách vượt qua mình, nhưng cũng không thể để họ tụt lại phía sau rồi nản chí. Cảm giác đồng hành và nhịp điệu hợp lý trong câu chuyện “Thuở ấy phong sương bạc mái đầu” của Trăm năm một bước hải hà là điều mình đánh giá cao nhất ở truyện ngắn này.

Cảm giác đồng hành này được tác giả tạo dựng ngay từ những con chữ đầu tiên khi câu chuyện mở ra với cuộc hành trình xuôi về Nam tìm người xưa của Sương – một học trò đã từ quan. Ngày mới buông xuống trần gian, những tất bật, rộn ràng của một khởi đầu mới lẽ ra phải hân hoan mà sao ta lại bắt gặp sự hờ hững, u buồn và hoài niệm của một người thanh niên. Từ một cuộc trò chuyện ngắn ngủi, từ chút giao tình có phần một chiều, bằng mấy câu thơ vô tình mà hữu ý với một bát cháo gà rắc mấy cọng hành xanh, tác giả cứ thế kéo chúng ta lên con thuyền, ngược dòng về những ký ức xa xăm.

Ta bắt gặp người học trò ngày đêm đèn sách, chuẩn bị cho thi cử. Ta bắt gặp hai người bạn từ thuở nhỏ bị gia đình ngăn cấm chơi với nhau vì những khúc mắc hay thậm chí là mối thù của đời cha. Và ta bắt gặp những tình cảm xa lạ, không đi theo lẽ thường của hai người thanh niên trẻ người và có lẽ cũng vẫn còn non dạ. Họ cố gắng tìm tới nhau, chăm sóc và động viên nhau trong từng bát cháo, từng chùm sung, rồi lại vượt qua ngăn cấm và mưu toan của gia đình và cách biệt về thân phận để được dành thời gian cho nhau. Để rồi họ cay đắng nhận ra rằng, người sống mới là quan trọng, sống rồi mới có thể nghĩ tới những thứ khác.

Một chuyện tình đồng giới trong bối cảnh trung đại là một đề tài khó nhằn. Tác giả vẽ nên một chuyện tình ý nhị, kín đáo mà vẫn tình, vẫn day dứt. Ta theo chân Sương ngược về quá khứ, trở về thực tại, rồi lại quay về quá khứ. Đó không phải là một cuộc hành trình tuyến tính và chính sự dẫn dắt với nhịp điệu vừa đủ, khoan thai về tốc độ nhưng đa dạng về cảm xúc của Việt Chi là điểm sáng cuốn người đọc theo dòng chảy của ký ức rồi cập bến.

Chẳng ai biết rồi trong thời cuộc loạn lạc, Sương có tìm được người xưa hay không. Rồi những lề thói xã hội, những đau thương của chiến loạn có cho người được sống mà mưu toan những chuyện xa vời hơn hay không. Nhưng vẫn cầu cho người có tình sẽ gặp được nhau.

— –

Truyện ngắn Thuở ấy phong sương bạc mái đầu (sách Trăm năm một bước hải hà)- https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH

Review truyện ngắn Trầm Hương Các

Cái thi thú của việc đọc truyện ngắn là khi (mình cho là đã) vỡ lẽ ra ý đồ của tác giả trong câu chuyện. Có những tác phẩm thì tác giả không giấu quá sâu, nhưng nhận ra một thì lại tự hỏi liệu có hai? Có những truyện ngắn mình có thể đọc ra ba bốn lớp nghĩa được ẩn giấu khéo léo trong câu từ. Với “Trầm Hương Các” trong Trăm năm một bước hải hà, mình có thể nhận ra ý đồ của tác giả sau lần đọc đầu tiên, nhưng mình cứ luôn cảm thấy ý hiểu của mình còn thiếu gì đó. Vậy là mình lần tìm từng cái tên, từng manh mối tác giả để lại trong câu chuyện.

Mình thường đọc về các loại kiến thức hiện đại và mới bắt đầu tìm hiểu về lịch sử, văn hóa chưa bao lâu nên hiểu biết về mảng này còn khá mỏng. Vậy nên khi đọc lần đầu tiên, mình gần như chỉ hiểu được ý nghĩa đặt trên mặt chữ. Ta bắt đầu câu chuyện với một anh huấn sống nơi làng quê, yêu hát bội trong thời điểm sự đời có nhiều oái oăm.

“Bao giờ cũng thế, khi phận đời đã quá nhiều éo le trái khoáy thì người ta lại đeo đuổi những thứ giá trị tinh thần.”

Và vì anh huấn say mê môn hát bội, vậy là ta theo chân anh trong những cuộc trò chuyện nơi quán nước, nơi sân đình; ta nghe người dân bàn tán về những buổi diễn sắp tới, xem những người làm nghề dựng rạp, chuẩn bị; và đặc biệt là những hoạt động diễn ra trong ngày diễn. Cái đặc biệt của anh huấn là anh không chỉ là khán giả, anh còn là một khán giả hiểu môn nghệ thuật hát bội một cách sâu sắc, một người được tin tưởng giao cho chân cầm chầu để dẫn dắt khán giả thưởng thức vở diễn. Thế rồi thời cuộc cho anh một ý tưởng để anh viết nên bổn tuồng của chính mình với hy vọng nó sẽ được biểu diễn, được đến với những người dân yêu nghệ thuật. Từ một khán giả, anh huấn cuối cùng cũng bước lên “con đường làm nghệ thuật” như cách chúng ta nói ngày nay.

Tác giả vẽ nên một bức tranh rất bao quát về đời sống thưởng thức nghệ thuật của người Việt trong thời kỳ một vua hai chúa. Và chính trong bối cảnh đặc biệt này, những biến động của xã hội, những nỗi khổ của người dân dần dần được phơi bày.

Một trong những điểm đặc biệt của tác giả là bạn ấy thể hiện lời ăn tiếng nói hàng ngày của người Việt thời xưa với cực nhiều câu ca dao, tục ngữ vừa quen vừa lạ cực khéo léo và được gài cắm mượt mà trong cách kể chuyện và từng câu thoại. Mình nhớ có đọc được bài review của chị Vân Võ, trong đó chị nói các độc giả có thể đọc Trăm năm một bước hải hà để luyện thi môn Ngữ văn, đảm bảo là Trầm Hương Các sẽ mang lại rất nhiều tư liệu cho độc giả đó

Có lẽ sẽ có một số độc giả có trải nghiệm giống mình, đó là tự hỏi vì sao đến tận cuối truyện thì cái tên Trầm Hương Các mới xuất hiện. Và vì mình cảm thấy chưa thực sự hiểu lý do cái tên này được đặt cho cả vở tuồng của anh huấn lẫn tác phẩm, mình đã đi “research” một tẹo.

Trước tiên thì với tích Đát Kỷ – Trụ Vương mà anh huấn dựa vào để viết nên bổn tuồng, Trầm Hương Các chính là nơi bắt nguồn câu chuyện về vị vua vì ham mê sắc đẹp của giai nhân mà để nhân dân lầm than, cuối cùng mất nước. Sau đó mình lại tò mò, liệu có vở tuồng này thật không nhỉ nên đã tìm hiểu thêm. Và quả nhiên là có vở tuồng này thật, và đoán xem tác giả của nó là ai nào? Chính là danh nhân Đào Tấn! Tới đây thì mình cảm thấy bạn tác giả thật sự rất táo bạo khi chọn viết về sự ra đời của một vở tuồng nổi tiếng của một danh nhân nổi tiếng.

Cuối cùng thì mình tìm thấy một video có toàn bộ buổi diễn vở tuồng này của một đoàn nghệ thuật ở Đà Nẵng. Hy vọng là sẽ có thời gian để nghe hết và hiểu hơn một chút về nghệ thuật Tuồng.

—

Truyện ngắn Trầm Hương Các (sách Trăm năm một bước hải hà) – https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH