Đây là một cuộc chiến không súng đạn, không thiệt hại, cũng không có ngươi sống ta chết. Đây là một cuộc chiến có rất nhiều kẻ tham chiến, nhưng lại chỉ có một vị tướng chân chính – một bàn cờ một người chơi.
Một trong những điều mình thích nhất khi đọc truyện ngắn là đi tìm những biểu tượng của câu chuyện. Có đôi khi chúng lần quất đâu đó trong những con chữ. Cũng có đôi khi, chúng được trưng bày ngay tại mặt tiền của câu chuyện, một kiểu “in your face” hay “đập vào mắt” đến mức mắt kém cũng sẽ phải nhìn thấy. Cà vạt đỏ và con cá cuối cùng chính là kiểu truyện như vậy. Cái tên chẳng thèm giấu diếm chút nào về nhân vật chính thực sự của câu chuyện, nhưng nó khiến mình tò mò ngay từ lần đầu tiên nhìn thấy. Rốt cuộc thì vì sao hai thứ chẳng liên quan lại được đặt cạnh nhau như vậy nhỉ?
Đặt trong bối cảnh giả tưởng ở tương lai khi tài nguyên của con người bị cạn kiệt, khi miếng ăn không còn dễ kiếm chứ đừng nói đến miếng ngon, câu chuyện đưa độc giả tới một buổi đấu giá của giới thượng lưu. Ở đó có món hàng đấu giá quen thuộc như chiếc vòng ngọc phỉ thúy, nhưng cũng có món hàng lạ lùng như một con cá chép.
Nhân vật chính của câu chuyện – Cà vạt Đỏ – là một doanh nhân thành đạt, đi lên từ chính năng lực của mình với những thành tựu đáng nể trong việc sản xuất thức ăn nhân tạo. Thành công đó đưa ông tiến vào giới thượng lưu – có thể bước qua cánh cửa để bước vào buổi đấu giá này.
Cà vạt Đỏ – cách mà tác giả gọi nhân vật, cũng chính là vật trang trí giúp ông ta hòa hợp và sánh vai với những nhân vật thượng lưu khác trong buổi đấu giá. Nó tạo nên vẻ tươi tỉnh mà lại thâm trầm – những thứ cần phải có của một doanh nhân thành đạt. Từ một vật trang trí, chiếc cà vạt đỏ trở thành vật đại diện cho nhân vật, đến mức độc giả chẳng cần cả biết tên thật của ông ấy. Nhưng cùng lúc đó, cà vạt đỏ cũng là trói buộc, là những quy tắc, những săm soi và cả áp lực mà người ta vô tình hay cố ý hướng về phía ông. Sự hiện diện của chiếc cà vạt trên cổ khiến cho nhân vật lúc nào cũng cảm nhận được nó, luôn phải lắng nghe và cảm nhận cái siết của nó, đôi lúc lại điều chỉnh để nới lỏng áp lực. Đó cũng chính là những việc mà một doanh nhân phải làm bất cứ lúc nào để duy trì sự thành công – kiểm soát môi trường xung quanh, đảm bảo mình luôn ở một vị thế tốt.
Ở một khía cạnh khác, vật đấu giá khiến người ta không thể ngồi yên – cá thể cá chép khỏe mạnh cuối cùng còn sót lại – chính là hình ảnh của sự khan hiếm tài nguyên trong tương lai. Không chỉ có năng lượng, tài nguyên khoáng sản, mà dần dần, môi trường độc hại khiến cho việc chăn nuôi, trồng trọt cũng chẳng còn dễ dàng, và con người dần dần phải thích nghi với việc sản xuất và ăn đồ nhân tạo. Câu thoại “Ông anh làm đồ giả ngày một khá” mang tính khen ngợi thành tựu của nhân vật mà nghe mới mỉa mai làm sao. Ấy vậy nhưng người khen lại có thể thốt ra tự nhiên và người nhận cũng đón nhận nó như một lẽ dĩ nhiên. Đằng sau đó là bao nhiêu biến chuyển của xã hội để tồn tại trong môi trường mà chính loài người đã phá hoại? Sự hiện diện của con cá chép trong buổi đấu giá này chính là tiền đề và cũng là minh chứng cho sự hiện diện của Cà vạt Đỏ trong xã hội.
Điều mình thích nhất ở câu chuyện này có lẽ là sự tương phản giữa những hình ảnh mà tác giả đặt ra: con cá – chiếc vòng phỉ thúy, cá hồi – cá chép, thịt bò để ăn những món tây – xương và gân bò để nấu phở, giá trị của con cá: để nghiên cứu – hay để ăn… Sự đối lập này tạo ra những mâu thuẫn, những lựa chọn cho cả nhân vật vả cho cả độc giả. Nó phơi bày những thứ dường như rất tự nhiên nhưng thật ra cũng mang theo sự trái khoáy khi xã hội vận động theo một cách bất thường.
Giọng văn chuyển từ cảm giác bồn chồn sang bất kham, rồi tới cảm giác tự tin, ngạo nghễ khi chiến thắng, cuối cùng là buông lỏng khi cuộc chiến đã hoàn toàn kết thúc. Giây phút Cà vạt Đỏ tháo chiếc cà vạt đỏ ra khỏi cổ áo và quyết định sử dụng con cá cho mục đích nguyên sơ nhất của nó – om dưa – là một cái kết rất thỏa mãn, sảng khoái.
Mà mình cũng thèm cá chép om dưa quá đi thôi!
Cà vạt đỏ và con cá chép cuối cùng – https://truyennhaong.vn/tac…/ca-vat-do-va-con-ca-cuoi-cung
Published by