Mỗi khi mở một cuốn sách mới, mình đều mở từ cuối sách rồi tự hỏi có thể đọc nó từ cuối ngược về đầu hay không. Thường thì việc đó là không thể bởi mọi thứ phải diễn ra theo một trình tự nhất định. Vậy nhưng vẫn luôn có những ngoại lệ, chẳng hạn như khi mình đọc một tuyển tập truyện ngắn. Và với Trăm năm một bước hải hà, việc này thậm chí còn chẳng phải là ý đồ từ trước mà đơn giản chỉ là vì mình có cơ duyên đọc được Một vốc biển cả trước tất cả những tác phẩm khác.
Để viết ra hết những suy nghĩ của mình thì có lẽ sẽ mất cả mấy trang giấy. Nhưng mình đã thích truyện ngắn này ngay từ những dòng này :
“đã có lúc, Liên cảm thấy như càng lại gần biển, ngọn núi sau lưng mình như đang tan dần ra. Đá dưới chân vụn ra thành đất, bụi tụ lại thành cát và rồi chảy ra thành nước, cứ lao xao vỗ mãi vào bờ.”
Lần đầu tiên đọc, khi bức tranh dần hiện ra trong đầu, mình chỉ cảm thấy tác giả hình tượng hay quá. Làm sao mà bạn ấy lại thuyết phục mình rằng núi đá sẽ hóa thành nước dễ dàng như vậy?! Mình giống như người lớn xem trò ảo thuật, biết đó chẳng phải ma thuật mà lại chẳng thể tìm ra được mánh khóe nằm ở đâu. Và khi bên tai cứ văng vẳng tiếng nước lao xao vỗ mãi vào bờ như thể muốn hóa ngược trở lại thành đá thì câu hỏi của mình cứ ngày một thôi thúc hơn.
Cho tới khi đọc tới cuối truyện, mình mới hiểu được ngọn núi đó, những tảng đá, đất và cát bụi đó, là con người Liên, là cá tính, là sự độc lập của nàng. Danh tính của người phụ nữ thời đó cứ mãi bị gắn với một người khác: con của người cha đó, em của người anh đó, vợ của người chồng đó, hay mẹ của đứa trẻ đó. Những ràng buộc, những lề thói xã hội nghiền nát họ, bóp vụn họ rồi chuyển hoá, để rồi cuối cùng, người phụ nữ hóa thành dòng nước, chỉ có thể phản chiếu xanh, xám của bầu trời.
“Ta kính chàng như vua. Chàng là trời của ta. Ta là biển của chàng.”
Cùng với câu chuyện của thân phận người phụ nữ, truyện ngắn này còn mang theo câu chuyện của những đứa con – những nguyên nhân mà cũng là kết quả của những số phận đáng buồn. Ta thấy người mẹ nhẫn nhịn, bao dung, ôm trong lòng mọi tủi hờn để lưu lại cho con mình điều tốt nhất. Nhưng nỗi lòng hy sinh của người mẹ đâu phải lúc nào cũng có thể giãi bày cho đứa con tỏ tường. Thế nên mới có một Đắc Tuyên vẫn đau đáu với câu hỏi vì sao mẹ bỏ đi, vì sao mình có một đứa em gái cùng mẹ khác cha? Mới có một nàng Liên tiếp anh trai bằng thứ trà thảo mộc nhạt nhẽo mà lại ấm áp, như một lời nhắc nhở về tình thương của mẹ lúc thuở nhỏ. Mới có một Công Hưng lần lượt ôm niềm tiếc nuối về mẹ đẻ và cả người mẹ kế, những người phụ nữ cứ mãi tha thiết vì con.
Cũng may, mình đang sống ở một thời đại khác, nơi mình có thể tự dựng nên và kiêu hãnh về ngọn núi của bản thân. Nhưng tiếng biển lao xao vỗ vào bờ cứ mãi là một niềm tiếc thương, một nỗi buồn của quá khứ.
—
Truyện ngắn Một vốc biển cả (sách Trăm năm một bước hải hà) – https://truyennhaong.vn/san-pham/TNMBHH
Published by